11.8.07

Άρθρο: "Η Άγνωστη Κάλλας" του Πετσάλη-Διομήδη

Είχα τρομερή διστακτικότητα και μια εντελώς αρνητική ψυχολογία όταν έπιασα στα χέρια μου το βιβλίο του Πετσάλη-Διομήδη, Η Άγνωστη Κάλλας.
Για το βιβλίο αυτό είχα ακούσει τα χειρότερα πριν καν εκδοθεί, και ο στενός κύκλος της Κάλλας φοβόταν ότι επρόκειτο για έναν λίβελο με πολλές αναλήθειες.

Έτσι, επειδή αγαπώ την Κάλλας, αποφάσισα να διαβάσω το βιβλίο με καθυστέρηση περίπου... 10 ετών!

Εκείνο που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι πως σίγουρα δεν πρόκειται για έναν λίβελο, κάθε άλλο. Ο συγγραφέας έκανε μια σημαντική έρευνα, που δε χωρά πολλές αμφισβητήσεις, καθώς έχει ξεθάψει στην κυριολεξία έγγραφα που πιστοποιούν πολλές φορές όσα περιγράφει.


Αποκαλύπτει για πρώτη φορά τη ζωή και την πορεία της Κάλλας τα χρόνια που έζησε και μεγάλωσε στην Αθήνα κάνοντας και τα πρώτα της καλλιτεχνικά βήματα, ξεκινώντας μια καριέρα που αργότερα θα γίνει διεθνής.

Το βιβλίο είναι ένα ντοκουμέντο επίσης και για τα μουσικά δρώμενα στην κατοχική Αθήνα, εμπεριέχει πολύ σημαντικές πληροφορίες για τα Ωδεία, τα μουσικά γεγονότα της εποχής, τη νεοσύστατη ΕΛΣ, τους Έλληνες καλλιτέχνες και όλα τα... παρασκηνιακά παιχνίδια, που υπάρχουν παντού και σ' όλες τις εποχές.

Σημαντικό υλικό του βιβλίου στηρίζεται και σε μαρτυρίες ανθρώπων που γνώρισαν την Κάλλας, άλλοι πολύ, άλλοι λιγότερο. Για τις μαρτυρίες αυτές μπορεί κανείς να προβάλει αμφισβητήσεις, καθώς πολλές φορές ο χαρακτήρας κάποιου και η οπτική από την οποία ζει και βιώνει κάποια γεγονότα διαμορφώνουν μια άποψη που μπορεί να μην είναι αντικειμενική. Ωστόσο, οι μαρτυρίες του βιβλίου είναι πολλές και ποικίλες και αυτό είναι το θετικό του στοιχείο.

Θα ήθελα να σταθώ σε 3-4 αρνητικά στοιχεία του βιβλίου, γιατί συνολικά είναι ένα διαφωτιστικότατο ντοκουμέντο για όποιον ενδιαφέρεται για την προσωπικότητα της Κάλλας και στο τελευταίο κεφάλαιο μάλιστα κάνει κάποιες πολύ χρήσιμες αποκαλύψεις για το θάνατο της Κάλλας και τους κληρονόμους της.
  • Ο όγκος του βιβλίου είναι τεράστιος (1000 σελ.). Αφενός κάτι τέτοιο το κάνει δύσχρηστο στην ανάγνωση του - πιστέψτε με, δεν υπερβάλω - από την άλλη περιέχει στοιχεία που λίγο έως πολύ ανακυκλώνονται με αποτέλεσμα να κουράζουν πολλές φορές τον αναγνώστη. Θα μπορούσε να γίνει μια συμπύκνωση του όγκου του βιβλίου χωρίς αυτό να γίνει εις βάρος του περιεχομένου του.
  • Η απόπειρα του συγγραφέα- o οποίος στερείται επαρκών μουσικών γνώσεων -να αναλύσει το φωνητικό φαινόμενο Κάλλας μοιάζει μάλλον ατυχής και άχαρη πολλές φορές, καθώς αναλώνεται σε επεξηγήσεις δυσνόητες, άστοχες μάλλον στο σύνολο τους που τελικά αισθάνομαι ότι δεν διαφωτίζουν τον μέσο αναγνώστη.
  • Το ίδιο έχω να πω και για την απόπειρα που κάνει να ψυχολογήσει την προσωπικότητα της Κάλλας, καταθέτοντας προσωπικές αναλύσεις. Αλλά ακόμα και μέσα από μαρτυρίες τρίτων φοβούμαι ότι τέτοιες απόπειρες μονάχα απόπειρες μένουν, και μάλλον δίνουν μια συγκεχυμένη και πλασματική εικόνα για τον χαρακτήρα κάποιου.
  • Γνωρίζω ότι η κόρη της μεγάλης μουσικολόγου Σοφίας Σπανούδη, Αθηνά, ήταν αρνητικά προσκείμενη στην επιλογή του συγγραφέα να γράψει ένα βιβλίο για την Κάλλας και γι' αυτό και αρνήθηκε να μιλήσει κατ' ιδίαν μαζί του καθώς και τηλεφωνικά. Δείχνει μικροπρέπεια -αν μη τι άλλο -αν η άρνηση αυτή είναι ο λόγος που ο συγγραφέας του βιβλίου μιλά μάλλον απαξιωτικά για την ίδια και πολύ περισσότερο για τη μητέρα της, μια γυναίκα που η αξία της δεν αμφισβητήθηκε από κανέναν και που απετέλεσε μια κορυφαία μουσικοκριτικό στην Ελλάδα. Είναι δε πασίγνωστο στο μουσικό κύκλο πόσο η ίδια πίστεψε στη νεαρή Κάλλας και πόσο τη βοήθησε και δεν είναι εξάλλου τυχαίο που ένας μουσικός της κλάσης του Δ. Μητρόπουλου την αποκαλούσε: "μάνα του μουσικού". Εκφράσεις όπως 'γραφική προσωπικότητα' για μια τέτοια γυναίκα-μεταξύ άλλων- θεωρώ ότι είναι πέρα για πέρα ατυχείς και άδικες.

No comments: